Pengislaman Unilateral Anak Bawah Umur: Perlu Persetujuan Kedua Ibu Bapa?

menunjukkan logo mahkamah dan pantulan cahaya daripada lampu menandakan bahawasannya tempat itu bersih dan licin

Key Takeaways

  1. Pengislaman unilateral anak bawah umur tidak boleh dibuat hanya berdasarkan persetujuan seorang ibu atau bapa apabila persetujuan kedua-dua ibu bapa diperlukan di bawah prinsip Perkara 12(4).
  2. Dalam kes Indira Gandhi a/p Mutho v Pengarah Jabatan Agama Islam Perak & Ors [2018] 1 MLJ 545, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa istilah “parent” dalam Perkara 12(4) perlu dibaca secara plural, iaitu merujuk kepada kedua-dua ibu dan bapa.
  3. Undang-undang negeri berkaitan pengislaman dan pendaftaran mualaf tetap tertakluk kepada Perlembagaan Persekutuan.
  4. Prinsip dalam Indira Gandhi ditegaskan semula oleh Mahkamah Persekutuan dalam kes Pendaftar Mualaf Negeri Perlis & Ors v Loh Siew Hong pada 2025.

Apa yang Perlembagaan Persekutuan Katakan?

Perkara 12(4) Perlembagaan Persekutuan menyentuh penentuan agama seseorang yang berumur di bawah 18 tahun.

Persoalan mengenai maksud perkataan “parent” dalam peruntukan tersebut menjadi salah satu isu penting dalam kes Indira Gandhi.

Dalam kes itu, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa perkataan “parent” perlu difahami secara plural, iaitu melibatkan kedua-dua ibu dan bapa. Oleh itu, persetujuan kedua-dua ibu bapa diperlukan bagi pertukaran agama anak yang masih bawah umur.

Keputusan ini menjadi asas penting dalam isu pengislaman unilateral anak bawah umur kerana keputusan mengenai agama anak tidak boleh dibuat oleh seorang ibu atau bapa sahaja dengan mengetepikan hak ibu atau bapa yang seorang lagi.

Pada 2025, prinsip ini sekali lagi dibincangkan dalam kes Pendaftar Mualaf Negeri Perlis & Ors v Loh Siew Hong.

Mahkamah Persekutuan menegaskan bahawa persetujuan kedua-dua ibu bapa merupakan keperluan perlembagaan bagi pertukaran agama seseorang kanak-kanak bawah umur dan bahawa keputusan Indira Gandhi mengikat di seluruh Malaysia.

Bagaimana Pula Dengan Undang-Undang Negeri?

Urusan agama Islam termasuk dalam ruang bidang kuasa negeri sebagaimana diperuntukkan oleh Perlembagaan Persekutuan. Oleh itu, negeri boleh menggubal undang-undang berkaitan pentadbiran agama Islam, termasuk proses pengislaman dan pendaftaran mualaf.

Walau bagaimanapun, undang-undang dan tindakan pentadbiran tersebut tetap perlu mematuhi Perlembagaan Persekutuan.

Dalam isu pengislaman unilateral anak bawah umur, kewujudan prosedur negeri untuk mendaftarkan seseorang sebagai Muslim tidak dengan sendirinya bermaksud bahawa seorang ibu atau bapa boleh menukar agama anak secara bersendirian.

Dalam keputusan berkaitan Loh Siew Hong, Mahkamah Persekutuan turut menegaskan bahawa kegagalan mendapatkan persetujuan ibu atau bapa yang diperlukan merupakan isu perlembagaan yang tidak boleh diketepikan hanya kerana terdapat peruntukan tertentu dalam undang-undang negeri.

Ringkasnya, undang-undang negeri boleh menguruskan proses pengislaman dan pendaftaran seseorang sebagai Muslim, tetapi pelaksanaannya tetap perlu selaras dengan Perlembagaan Persekutuan.

Contoh Situasi

Seorang bapa memeluk Islam dan kemudiannya mendaftarkan anaknya yang masih bawah umur sebagai Muslim tanpa pengetahuan atau persetujuan ibunya.

Dalam keadaan seperti ini, persoalannya bukan sekadar sama ada borang, pendaftaran atau prosedur pentadbiran negeri telah dipatuhi.

Bagi menentukan kesahan pengislaman unilateral anak bawah umur, isu persetujuan kedua-dua ibu bapa juga perlu diberi perhatian berdasarkan prinsip yang ditetapkan oleh Mahkamah Persekutuan.

Dalam kes Indira Gandhi, pertukaran agama tiga orang anak yang dibuat tanpa persetujuan ibu telah diketepikan oleh Mahkamah Persekutuan.

Prinsip bahawa kedua-dua ibu bapa perlu memberikan persetujuan kemudiannya ditegaskan semula dalam kes Loh Siew Hong pada 2025.

Peranan Mahkamah Sivil

Kes-kes ini turut menjelaskan peranan Mahkamah Sivil apabila timbul persoalan mengenai tafsiran Perlembagaan, kesahan tindakan pihak berkuasa atau kesahan sesuatu proses pentadbiran.

Dalam Indira Gandhi, Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa perkara berkaitan tafsiran perlembagaan dan semakan kehakiman terhadap tindakan pihak berkuasa awam berada dalam bidang kuasa Mahkamah Sivil.

Oleh itu, pengislaman unilateral anak bawah umur bukan semata-mata persoalan mengenai prosedur agama.

Ia juga boleh melibatkan hak perlembagaan ibu bapa, kesahan tindakan pentadbiran pihak berkuasa agama serta persoalan bidang kuasa mahkamah.

Kesimpulan

Secara ringkas, pengislaman unilateral anak bawah umur tidak boleh dilihat hanya dari sudut prosedur pendaftaran agama di peringkat negeri.

Dalam praktiknya, pengislaman unilateral anak bawah umur juga boleh menimbulkan persoalan mengenai kesahan tindakan pentadbiran serta hak perlembagaan kedua-dua ibu bapa.

Keputusan Indira Gandhi pada 2018 dan penegasan semula dalam kes Loh Siew Hong pada 2025 menunjukkan bahawa persetujuan kedua-dua ibu bapa merupakan elemen penting dalam menentukan pertukaran agama anak bawah umur.

Oleh itu, seorang ibu atau bapa tidak boleh membuat keputusan tersebut secara bersendirian apabila keadaan undang-undang memerlukan persetujuan kedua-dua ibu bapa.

Nota: Artikel ini merupakan penerangan umum mengenai undang-undang Malaysia dan bukan nasihat guaman bagi mana-mana kes tertentu.

FAQ

1. Bolehkah seorang bapa menukar agama anak kepada Islam tanpa persetujuan ibu?

Secara umum, tidak boleh dilakukan secara unilateral apabila kedua-dua ibu bapa mempunyai hak yang perlu diambil kira. Mahkamah Persekutuan telah memutuskan bahawa persetujuan kedua-dua ibu dan bapa diperlukan bagi pertukaran agama anak bawah umur. Oleh itu, pengislaman unilateral anak bawah umur tanpa persetujuan ibu atau bapa yang seorang lagi boleh dicabar dari sudut perlembagaan.

2. Bagaimana jika ibu yang memeluk Islam dan mahu menukar agama anak?

Prinsip yang sama terpakai. Isu ini bukan bergantung kepada sama ada ibu atau bapa yang memeluk Islam. Prinsip utama ialah keperluan mendapatkan persetujuan kedua-dua ibu bapa sebagaimana ditafsirkan oleh Mahkamah Persekutuan di bawah Perkara 12(4).

3. Adakah undang-undang negeri boleh membenarkan seorang ibu atau bapa sahaja memberi persetujuan?

Undang-undang negeri mengenai pentadbiran agama Islam tetap tertakluk kepada Perlembagaan Persekutuan. Mahkamah Persekutuan pada 2025 menegaskan bahawa keperluan persetujuan kedua-dua ibu bapa merupakan keperluan perlembagaan dan bahawa prinsip Indira Gandhi terpakai di seluruh Malaysia.

4. Adakah keputusan Indira Gandhi hanya terpakai di Perak?

Tidak. Mahkamah Persekutuan dalam kes Loh Siew Hong menolak hujah bahawa prinsip Indira Gandhi terhad kepada negeri atau wilayah tertentu. Keputusan Mahkamah Persekutuan mengikat di seluruh negara.

5. Bolehkah pendaftaran anak sebagai Muslim dicabar di Mahkamah Sivil?

Bergantung kepada fakta sesuatu kes, tindakan atau keputusan pihak berkuasa boleh menjadi subjek semakan kehakiman apabila melibatkan persoalan kesahan pentadbiran, tafsiran undang-undang atau hak di bawah Perlembagaan Persekutuan. Dalam Indira Gandhi, Mahkamah Persekutuan mengesahkan peranan Mahkamah Sivil dalam menyemak kesahan tindakan pihak berkuasa berkaitan isu tersebut.
Views: 24

Kongsi:

Artikel Lain